Filed Under:  पर्यटकीय गन्तव्य

मनोरम मौलाकोट

14th February 2015   ·   0 Comments

Maulakot 1शब्द : देविका घर्ती मगर तस्बिर : शक्ति पुन मगर

पहाडी क्षेत्रका पोखरीहरुमा प्रायः बीच भागमा काठ गाडिएको हुन्छ । जसलाई मौला भनेर चिनिन्छ । पहाडी क्षेत्रका पोखरीहरुमा उक्त मौला प्रायः सबै क्षेत्रमा गाडिएको हुन्छ । जसको टुप्पोमा विभिन्न बुट्टाहरु कूँदिएको हुन्छ । हेर्दा सामान्य पोखरीको बीचमा गाडएको काठमात्र देखिए पनि यसको छुट्टै अर्थ छ ।

मगर संस्कृतिका अध्येता बलबहादुर घर्तीमगरका अनुसार मौलासँग मगर जातिको संस्कार जोडिएको छ । मगर जातिमा पितृको श्रद्धा गर्ने संस्कार व्यापक छ । परिवारको कुनै ब्यक्तिको मृत्यु भयो भने उसको सम्झनामा चिनो चौतारी (बिसौनी) निर्माण गरिन्छ । बिसौनीमा ढुङ्गामा मृतकको बारेमा र चौतारी बनाउने परिवारको नाम उल्लिखित शिला गाडिन्छ । छेउमै लाकुरी वा पिपल रोपिन्छ । छेउमै मौला पनि स्थापना गरिन्छ । गाउँको एकछेउमा रहेको पोखरीको बीचमा पनि उक्त मौला स्थापना गरिन्छ ।

विशेषगरी मौला मगर जातिमा धामी, झाँक्री, वैद्य, समाजका अगुवा, प्रतिष्ठित व्यक्तिहरुको मृत्यु भएपछि स्थापना गरिन्छ । मौला आफ्नो पुर्खाहरुको नाममा स्थापना गर्ने गर्छन् । मौला धेरैजसो काठकै स्थापना गरिन्छ । स्थानअनुसार कतै ढुङ्गाको पनि स्थापना गरिन्छ । झाँक्रीहरुको गोंर (गुँड) स्थापना गर्दा पनि मौला गाडिन्छ । जसको दशैं, तिहारमा पूजाआजा गरिन्छ ।

संस्कृतिविद् डा. गोविन्द आचार्यका अनुसार खस समुदायमा पनि मौला स्थापना परम्परा छ । जसलाई पोखरीलाई शक्तिको रुपमा र मौलालाई शिवको रुपमा प्रयोग गरिएको देखन्छि । बरपिपलको छेउमा मौला गाडिन्छ ।

त्यही संस्कारसँग जोडिएको मौलाको नामबाट थुप्रै गाउँहरुको नाम रहन गएको छ । घोराही नगरपालिका–७ मा रहेको मौलाकोट त्यही मौलाको नामबाट रहन गएको हो । रोल्पाको राङ्कोटमा पनि मौलाकोट भन्ने गाउँ छ । मौलाकोट दाङकै उच्च स्थानमा रहेको छ । जसलाई हामी महत्वपूर्ण पर्यटकीय स्थलका रुपमा विकास गर्न सक्छौं ।

Maulakot 4मौलाकोटमा अहिले पनि मौला स्थापित छ । जहाँ हरेक वर्ष मौला भएको स्थानमा जेठपुन्नी (जेठाजे पूर्णिमा)मा बराह, सिद्ध, सातसल्ले, पाटेश्वरी देउताको पूजा हुने गरेको मौलाकोट टोलका अध्यक्ष गंगाबहादुर थापाले बताउनुभयो । जहाँ कन्या केटाले जेठपुन्नीको दिन १२ जोरा (जोडी) रोटी हातले नै तेलको बान (तताएको तेलको भाँडो)बाटै फर्काउँछन् । तातो तेलमा पाक्दै गरेको रोटी फर्काउन कन्या केटा नै हुनुपर्ने अध्यक्ष थापाले जानकारी दिनुभयो ।

घोराहीबाट अन्दाजी ६ किमिको दुरीमा रहेको मौलाकोट घोराहीबाट दुई घण्टाको पैदल यात्रा गरेपछि पुग्न सकिन्छ । जहाँबाट दाङ उपत्यका प्रष्ट रुपमा देखिन्छ । मौलाकोटबाट दक्षिणतर्फ दाङउपत्यकासँगै उत्तरमा सिस्ने हिमाललगायतका हिमश्रृंखलाको अवलोकन गर्न सकिन्छ ।

यातायातका लागि गाउँ नजिकैसम्म बाटोको ट्रयाक खोले पनि उक्त स्थानमा गाउँसम्मै बाटो पुगि नसकेकाले आधा बाटोसम्म गाडी वा मोटरसाइकलमा जान सकिन्छ । त्यस स्थान ‘छल’ ‘छल बाटो’ चलचित्र तथा विभिन्न म्यूजिक भिडियोहरु छायांकन गरिएका छन् ।

घोराही–७ सेवारमा रहेको बराह थानको मूल घण्टीसमेत मौलाकोटमा राख्ने गरिएको छ । चोखो ठाउँ भएकाले मौलाकोटमा बराहथानको घण्टी राख्ने गरेको बराहथान बाह्रकुनेका पुजारी बिष्णु घर्तीमगरले जानकारी दिनुभयो ।

मौलाकोट प्राकृतिकरुपमा सम्पन्न भए पनि यसलाई पर्यटकीय क्षेत्रको रुपमा विकास गर्न सकिएको छैन । मौलाकोटमा मन्दिर स्थापना गर्ने प्रयासमा रहेको अध्यक्ष थापाले जानकारी दिनुभयो ।

घोराही नगरपालिका, जिविस र डिभिजन खानेपानीको सहयोगमा मौलाकोटमा सोलार प्रविधिबाट खानेपानी र बिजुलीको व्यवस्था भए पनि त्यहाँ अझै मोटरबाटो पुग्न सकेको छैन ।

मौलाकोटलाई दाङको महत्वपूर्ण पर्यटकीय गन्तव्यका रुपमा विकास गर्न त्यस क्षेत्रमा विकास योजनाहरु लैजान जरुरी छ । सबैभन्दा पहिले मोटरबाटो पूरा गरी पर्यटकहरु सहजै पुग्न सक्ने वातावरण सिर्जना गर्न स्थानीय निकायको ध्यानाकर्षण हुनुपर्छ ।

Maulakot 2

 

Maulakot 3

 

Maulakot 5

By

Readers Comments (0)